Een mooi verslag van de workshop ‘Over podiumangst gesproken’ gegeven op 21 oktober jl. bij Contutti Haarlem

Marilou den Outer, journalist en historicus, maakte een mooi, helder verslag van de  workshop ‘Over podiumangst gesproken’. Ik gaf deze workshop bij Contutti, muziekgenootschap voor samenspel, in Haarlem:

De workshop over podiumangst van Joan Handels leverde een berg interessante informatie op. En veel inzichten. Bijvoorbeeld dat podiumangst vooral wordt aangewakkerd door streven naar perfectionisme: de lat hoog leggen, flink kritisch zijn naar jezelf. Zowel de moedig (!) optredende, deelnemers aan de workshop als de vele toehoorders herkenden het. Wij zijn daar heel goed in, wellicht met ‘dank’ aan het Calvinisme? Tekenend was de lange stilte na de vraag van Joan aan elk van de vier deelnemers na hun optreden “wat er goed was gegaan” in de uitvoering.

Die vraag stellen we veel te weinig aan onszelf, aldus Joan. En dat is jammer, want het voeden van negatieve gedachten werkt averechts.  Het is mogelijk die te vervangen door positieve. Bijvoorbeeld door stil te staan waarom je dat ene stuk hebt uitgekozen om mee op te treden. Grote kans dat je dat een mooi stuk vindt. Bedenk welk verhaal je met dat stuk wilt vertellen. Een lief verhaal? Probeer het dan wat lichter te maken. En probeer nieuwe gedachtes toe te voegen: “ik wil genieten van de muziek.” Of: “Ik ga lekker een mooie noot spelen.”

Wat ook kan helpen om meer luchtigheid te verkrijgen is om je muziek eens anders te benaderen, “eens iets geks te doen.” Dat is gemakkelijker als je met anderen samenspeelt want “gedeelde pret is dubbele pret.” Geef jezelf en anderen gemeende complimenten. En, o ja: stop ermee om jezelf met anderen te vergelijken.

Joan gaf volop tips om meer vrijheid en controle te krijgen. Ze heeft daarvoor  een 5 Stappenprogramma ontwikkeld dat je leert goed stil te staan bij wat er gebeurt bij een optreden. Bovenaan de lijst staat bewustwording: wat voel ik, waar zit de spanning in het lichaam. Dan: aarden en ontspannen. Stevig staan. Als derde: bouwen aan zelfvertrouwen, neem bijvoorbeeld gemakkelijker muziekstuk, beloon jezelf en geef elkaar gemeende complimenten. Stap vier: zorg voor focus, laat je niet afleiden voor hoestjes en ritselende papieren en als laatste: opbouwen van weerstand. Wat doe ik als het onverhoopt een keer fout gaat. Sta even stil bij de vraag: waarom doe ik dit eigenlijk? Probeer het luchtig te houden.

Per persoon zal de sleutel tot meer vrijheid verschillend zijn. Voor de een werkt het ontspannend door voor het optreden even iets te zeggen over het te spelen stuk, voor de ander leidt dat juist af van de focus.  Of speel even een paar noten voor het echte optreden begint. Het publiek zal je heus niet opjagen. Ook de keuze om zittend of staand op te treden is individueel. Zorg in elk geval dat je voeten stevig contact maken met de grond. Hoge hakken zijn geen aanrader, aldus Joan. Als je zit kies een fijne stoel. Het is zaak goed voor jezelf te zorgen, is haar boodschap kortom.

Joan besloot de workshop met een ademhalings- en ontspanningsoefening voor de hele zaal en tal van tips voor boeken en films over optredens, angst en werking van negatieve gedachten.

Dankzij Joan Handels weten we nu heel veel meer over hoe podiumangst werkt en wat er tegen te doen is. Nu het nog laten landen en in de praktijk ervaren. Tip: kom gauw eens optreden bij Contutti!

Marilou den Outer | journalist | historicus

Workshop over podiumangst geven, een goeie testcase voor mij

Spreken voor een groep voelt heel anders dan concerteren

Afgelopen zondag heb ik mijn eerste workshop als coach gegeven, voor een groep van ongeveer 30 personen. Het thema was ‘omgaan met podiumangst.’  Muziekgenootschap Contutti in Haarlem had mij hiervoor uitgenodigd en ik had hem de titel ‘Over podiumangst gesproken’ gegeven. Er zou een groep toehoorders zijn en een aantal actieve deelnemers die iets zouden voordragen op hun instrument. Ik heb ontzettend veel aan voorbereiding gedaan, wat prima was en zeker ook nodig. Ik vond het leuk en had er ongelofelijk veel zin in.

De week voorafgaand aan de workshop voelde ik ze al opkomen, de zenuwen en de gedachten die in mijn hoofd rond spookten. 

Continue reading “Workshop over podiumangst geven, een goeie testcase voor mij”

Commitment: één van de 4 C’s die houvast geven

Commitment is één van mijn 4C’s die voor mij het anker vormen, waar ik me aan vast houd, met betrekking tot lekker in je vel op het podium, op je werk of lekker in je vel in het algemeen. De andere drie C’s zijn Courage, Confidence en Compassion. Commitment betekent toewijding, overgave of verbintenis aan iets of iemand (bv. aan jezelf!). Sterker betekent het vastgelegde geloften, aan iemand, aan jezelf, of om een doel te bereiken. Bij podiumkunst en ook bij elke andere uitdaging is commitment van groot belang, en zeker als je kampt met podiumangst of faalangst. 

Uitdaging

Wanneer je voor een uitdaging staat, en we gaan er vanuit dat je een keuze hebt deze uitdaging al dan niet aan te gaan, dan wil je dat het resultaat helemaal naar wens is. Om resultaat te willen bereiken, zul je uiteraard op zijn minst een zekere mate van commitment moeten voelen. Hoe hoger het doel, hoe hoger de mate van commitment. Dat lijkt heel eenvoudig. Je wilt immers het beste uit jezelf halen, dus vanzelfsprekend ben je toegewijd en zul je er alles aan doen het gewenste resultaat te bereiken. ‘Simple as that!’ Of toch niet? Want wat betekent eigenlijk ‘er alles aan doen’? Continue reading “Commitment: één van de 4 C’s die houvast geven”

“De waarheid ligt op het podium”

Deze spreuk hoorde ik kort geleden van een lieve (oud) studiegenoot van mij. Hij gebruikte de oneliner in een iets andere context maar de woorden bleven in mijn hoofd hangen en ineens, vanochtend, besefte ik dat ze perfect aansluiten op het thema van deze blog.

 

Monnikenwerk

Musici zijn hele intelligente mensen. Ze zijn gewend heel veel, zo niet alles, zelf te onderzoeken en uit te zoeken. De veelvoud aan vaardigheden die een musicus moet bezitten om, zij het als solist of in een orkest te kunnen functioneren, is ongekend. (Vaak letterlijk ongekend maar dat is voer voor een andere blog!) Het merendeel van de studie en het voorbereidende werk wordt gedaan in een afgezonderde situatie, in een studieruimte.

Monnikenwerk, je moet er van houden. Ik houd ervan, heel erg! 

 

Het echte leven

Stel dat het is gelukt: je hebt de auditie gewonnen en de baan is van jou. Fantastisch! Respect! Je bent dus goed, je telt mee. Het echte leven kan beginnen…Met een beetje geluk word je goed opgevangen in de groep. Maar iedereen heeft zijn eigen sores, zijn eigen leven en vooral zijn eigen verantwoordelijkheid over zijn te spelen partij. Hoe dat te doen is ieders eigen ‘pakkie an’. En natuurlijk lukt dat de meeste tijd prima. Immers musici zijn gewend alles zelf te doen. Continue reading ““De waarheid ligt op het podium””

Podiumangst, daar ben je mooi klaar mee!


Ruim begrip

Podiumangst, wat verstaan we er eigenlijk onder? Ik vind het zelf nogal een ruim begrip. Letterlijk genomen betekent het natuurlijk niet meer dan ‘angst voor het podium’. In de praktijk bedoelen we dan de manier waarop deze angst zich manifesteert, zowel lichamelijk als geestelijk. En welk effect dit heeft op onze performance.

Maar waar zijn we dan eigenlijk zo bang voor? 

 

CONTROLEVERLIES

We willen de controle niet verliezen. Want we willen alles zo laten klinken zoals we het ons voorgesteld hebben, met die mooie klank, verschillende kleuren, voldoende adem en die soepele techniek. En controleverlies betekent dan misschien ook wel gezichtsverlies? Dus studeren we veel en hard, nemen les, volgen masterclasses,  denken er alles aan te doen…en toch overvalt het ons dan weer?

 

Soorten en maten

Podiumangst verschijnt in verschillende soorten en maten. Ik noem hier wat voorbeelden uit mijn eigen ervaring: niet kunnen slapen, hartkloppingen, trillend over mijn hele lichaam, kortademig, droge mond, slappe benen, misselijk, slappe vingers, buikpijn… Continue reading “Podiumangst, daar ben je mooi klaar mee!”

Zenuwachtig zijn, en dan toch op je mooist een concert spelen…kan dat?

Familieconcert

Gisteravond was weer het jaarlijkse familie concert door leerlingen van de pianojuf van onze jongste (15 jaar) samen met hun familie en/of vrienden. Elke keer weer een feest en een verrassing welke leuke combinaties er gevormd worden en welke bekende of juist onbekende prachtige kamermuziek we te horen krijgen.
Deze keer zijn wij als ouders en broer de dans ontsprongen want zoonlief speelde het tweede deel uit het pianotrio no. 1 van Mendelssohn met een bevriende violiste en evenzo celliste. (Wie het niet kent, raad ik aan het eens te beluisteren, het is schitterend mooie muziek). Vanwege de ietwat kritische situatie op 4 vwo en het kamermuziekfestival Woudschoten dat voor de deur staat, werd besloten niet nog een extra stuk te moeten instuderen met ons.

Gewenning of de druk opvoeren.  
lees verder